16 mrt 2022

Publieksraadpleging reductie van pesticiden: napan

Het nieuwe nationale actieplan voor de reductie van pesticiden (napan) is bijna klaar. Tot 20 maart kon je via de publieksconsultatie je mening geven over het plan. En dat was nodig, want zoals het nu voorligt, halen we niet de Europese doelstellingen van minstens 50% pestidicedreductie de komende jaren. Voor de biodiversiteit is het vijf voor twaalf en de EU Farm-to-fork-strategie geeft veel handvaten om aan de slag te gaan. Toch blijft minister Clarinval bij dezelfde recepten hangen als het vorige NAPAN en dat heeft al geen hoge toppen geschoren.

Hieronder geef ik je mijn analyse en deel ik de werkpunten die bij mij opkwamen toen ik het plan las. Ik nodigde de afgelopen periode iedereen uit om een mail op te stellen met de zaken die hij of zijn belangrijk vond, die puntjes uit mijn lijst hieronder te knippen en te plakken en die te versturen naar de FOD Volksgezondheid. De procedure schrijft immers voor dat zij hier sowieso iets mee moeten doen: ofwel de feedback opnemen in een herwerking van het plan, ofwel motiveren waarom ze er geen rekening mee houden. De publieksconsultatie is intussen afgesloten, dus reageren is niet meer nodig.

Mijn advies over het napan

Inleiding

  • Via deze mail wil ik graag mijn opmerkingen meegeven over het NAPAN 2023-2027.
  • Ik vind het jammer dat jullie het zo moeilijk maken om via het officiële platform te reageren. Ik wil via een publieksconsultatie graag mijn bezorgdheden meegeven, maar vind niet dat ik hiervoor een halve dag de tijd moet uittrekken. Kan het platform echt niet toegankelijker? 

Wat staat er niét in?

  • Exportverbod op schadelijke pesticiden. Het is niet meer dan logisch dat schadelijke pesticiden die in Europa niet gebruikt mogen worden (zoals neonicotinoïden) ook niet uitgevoerd mogen worden. Hierover staat niets in het plan en dat is een gemiste kans.
  • De Hoge Gezondheidsraad maakt zich zorgen om glyfosaat en adviseert om het zo snel mogelijk uit te faseren. In het plan lees ik niets over de plannen daaromtrent.
  • Een duidelijke, SMART-geformuleerde, planning die zegt hoe we 50% minder schadelijke pesticiden op de markt zullen hebben en 50% minder gebruik zullen realiseren tegen 2030. 

1 Hoofdstuk Fytolicentie

  • De fytolicentie wordt gezien als een verplicht administratief nummertje en verder wordt er niets mee gedaan. Het zou een instrument moeten zijn om effectief aan sensibilisering te doen, ook over de beschermkledij en beroepsziektes in andere landen (zoals Parkinson). 
  • Met de gegevens die binnenkomen via de fytolicentie zou er effectief aan planmatig pesticidereductie moeten gedaan worden. 
  • Integreer de informatie / kennis opgedaan uit de fytolicenties met studies die lopen naar hoe het gaat met onze insecten. 
  • Integreer de sensibilisering die gepland staat in het kader van het nationaal plan voor de hormoonverstoorders (NAPED) in het verkrijgen van de fytolicentie. 

2 Hoofdstuk Verkoop

  • Communiceer direct en via kanalen die werken. Dus niet een website voor elk niveau van overheid, zoals nu het geval is (fytoweb voor het federale, zonderisgezonder voor het Vlaamse). Integreer alle communicatie, werk samen met influencers en zeg waar het op staat: van insecticiden gaan insecten dood. Durf voor een ambitieuze realisatie van de Europese doelstellingen samen te werken met organisaties die al jarenlang werken rond de kennisopbouw van alternatieven en hoe hierover te communiceren. 
  • Haal de deadlines allemaal naar voren: voor de biodiversiteit is het vijf voor twaalf. 
  • De creativiteit van de dealers van pesticiden zal niet gestimuleerd worden door henzelf wedstrijden aan te bieden. Wel door minstens
    • koppelverkoop van pesticiden met andere zaken als een vernevelspuit (ook gratis) te verbieden,
    • alle promotie voor schadelijke producten voor bijen en bestuivers te verbieden,
    • mystery shoppings te organiseren om pijnpunten te zien en hierop in te spelen,
    • de producten die toch nog verkocht mogen worden, achter een gesloten deur te bewaren en enkel via een degelijk verkoopsgesprek mogelijk te maken,
    • de neutrale verpakkingen te voorzien van ontradende etiketten, zoals bij sigaretten.
  • Callcenters om niet-professionele klanten bij te staan in hun keuze is een achterhaalde communicatiewijze. Zet in op echte communicatie van deze tijd. Verbied commercialvideo's van producenten in de rekken waar pesticiden verkocht worden en speel er ontradende filmpjes af. Screen alle vragen aan het callcenter van de voorbije jaren en ga met de vragen aan de slag in proactieve commmunicatie. 

3 Hoofdstuk Informatie en bewustmaking

  • In het plan staat dat de coördinatie van de informatie en bewustmaking zal gebeuren in overeenstemming met de EU-deadlines. De deadline voor het realiseren van de ambitieuze doelstellingen is 2030. Dit plan loopt tot 2027. Integreer de deadlines dan ook duidelijk in het plan en formuleer de doelstellingen om hiernaar toe te werken SMART. Nu is het heel vaag.
  • Communiceer direct en via kanalen die werken. Dus niet een website voor elk niveau van overheid, zoals nu het geval is (fytoweb voor het federale, zonderisgezonder voor het Vlaamse). Integreer alle communicatie, werk samen met influencers en zeg waar het op staat: van insecticiden gaan insecten dood. Durf voor een ambitieuze realisatie van de Europese doelstellingen samen te werken met organisaties die al jarenlang werken rond de kennisopbouw van alternatieven en hoe hierover te communiceren. 
  • Communiceer over acute vergiftigingen niet enkel via Fytoweb, maar naar het grote publiek. Alleen zo zal de ernst van de zaak doordringen. 
  • De bewustmaking over de benodigde persoonlijke beschermingsmiddelen bij het gebruik van pesticiden is een groot pijnpunt. Ontwikkel onmiddellijk de juiste communicatiemiddelen én etiketten om hier sneller op in te spelen. Dit gaat over onze gezondheid. 
  • In de inleiding van het NAPED kunnen we lezen dat de geschatte kost aan de overheid over klachten en behandelingen van hormoonverstorende effecten alleen al in België jaarlijks geschat wordt op 4,4 miljard euro. Daarbij staat letterlijk dat het grootste deel van die klachten terug te brengen valt tot het gebruik van pesticiden. Ik begrijp niet dat met die informatie geen rekening wordt gehouden. Dat er hier niet naar verwezen wordt. En dat het tot 2025 moet duren vooraleer er specifieke projecten of samenwerkingsactiviteiten geïnitieerd zullen worden. Baby’s die nu geboren worden, zullen tegen dan in het eerste leerjaar zitten en nodeloos jaren lang blootgesteld worden aan stoffen die hun hormonen verstoren. 

4 Hoofdstuk Inspectie van de uitrusting

  • Als je blijft doen wat je altijd gedaan hebt, zul je blijven krijgen wat je altijd gehad hebt. Dit is toch ongelofelijk: er bestaat dus apparatuur die een aanzienlijk potentieel risico inhoudt. En dat weten we. En in plaats van de ambitie op te krikken om
    • die apparatuur minstens dubbel zoveel te controleren / inspecteren,
    • een manier op te zetten om die apparatuur veilig(er) te maken,
    • de apparatuur gewoon te verbieden

5 Hoofdstuk Bescherming van het aquatisch milieu

  • De implementatie van een reactief risicobeheer via emissiereductieplannen voor probleemstoffen is niet ambitieus genoeg. Geïdentificeerde probleemstoffen moeten onmiddellijk verboden worden. 

6 Hoofdstuk Vermindering van de risico's in specifieke gebieden

  • Het pictogram 'gevaarlijk voor bijen' moet niet bedoeld zijn om de aandacht van gebruikers te trekken om hen aan te moedigen om het etiket te lezen (en de dosering en eventueel risicobeperkende maatregelen te respecteren). De doelstelling moet zijn dat minder mensen het product gaan kopen. Stem je communicatie af op die doelstelling.

7 Hoofdstuk Hantering / opslag van pesticiden 

  • In het kader van het vorige NAPAN werden inzamelacties georganiseerd die particulieren opriepen om hun restanten pesticiden binnen te brengen in het recyclagepark. Is een herhaling hiervan niet aangewezen? 

8 Hoofdstuk IPM (Integrated Pest Management)

  • Haal alle deadlines naar voren: waarom kan dit pas in 2024 uitgevoerd worden? 
  • Grootschaligere financiële stimulering van niet-chemische gewasbeschermingstechnieken is absoluut nodig. Spreek samen met de andere overheden af dat landbouwsubsidies zo geregeld worden dat landbouwers die hier gebruik van maken, financieel meer beloond worden dan wie de klassieke methode blijft hanteren.

9 Hoofdstuk Indicatoren

  • De indicatoren ontwikkeld in het vorige NAPAN worden verfijnd waar nodig. Een grondigere evaluatie en aanpassing is nodig, gezien de Europese strategieën rond biodiversiteit en voedsel. 

10 Hoofdstuk Beheer en opvolging van het plan

  • Waarom wordt het grote publiek niet eerder dan tijdens de openbare raadpleging van 2027 betrokken bij (tussentijdse) evaluaties en de uitvoering van het plan? 
  • Pas bij de opvolging wordt melding gemaakt van wat de leidraad van dit NAPAN zou moeten zijn: de Europese Farm-to-Fork-strategie met haar reductiedoelstellingen. Waarom zijn die niet in alle hoofdstukken geïntegreerd? 

 

Kortom: het plan mist een heleboel elementen. Ik lijst de algemene kritiek even op in drie punten:

  • Het plan blijft sterk op de oppervlakte en omvat weinig concrete plannen. Het lijkt meer op een groot uitgevallen inhoudstafel dan op een degelijk actieplan.
  • Het plan zet geen stappen vooruit ten opzichte van het vorige.
  • Het plan toont weinig ambitie en geeft geen vertrouwen in de overheid en diens wens om écht stappen vooruit te willen zetten. Het lijkt eerder een manier te zijn om van je verplichtingen af te komen en er verder niets mee te doen.

 

Als je tot hier mee gelezen hebt, dank ik je in naam van de bloemen, de bijen, de biodiversiteit en de planeet. 

Barbara

Reacties

Vennligst sjekk din e-post og klikk på lenken for å bekrefte din nye e-postadresse.
Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren